OBSERWATOR - Ogólny opis typu Pięć

Połączenie między geniuszem a szaleństwem od dawna jest przedmiotem debat. Te dwa stany są swoimi przeciwieństwami, przeciwnymi końcami spektrum osobowości. Geniusz, to ktoś, kto łączy wiedzę w celu zgłębiania rzeczywistości, ktoś, kto ma zdolność by widzieć rzeczy z całkowitą przejrzystością i z budzącą podziw zdolnością rozumienia. Geniusza od szaleńca oddziela, to że geniusz oprócz niezwykłych spostrzeżeń, ma możliwość zobaczyć je prawidłowo, w całym ich zakresie. Geniusz dostrzega wzorce, jakimi są, podczas gdy szaleniec, błędnie tworzy je przez wyobraźnię. Geniusz czasem może sprawiać wrażenie oderwanego od rzeczywistością, ale tylko dlatego, że działa na głębszym poziomie. Szaleniec zaś, jest naprawdę stracił połączenie z rzeczywistością, zastępując ją swoimi iluzjami.

Piątki to typ, który jest najlepszym przykładem tych skrajności. W Piątkach widzimy geniusza i szaleńca, innowatora i myśliciela, lekko ekscentrycznego wariata oraz niespokojną osobę o skłonnościach schizoidalnych. Zrozumienie, jak te skrajne stany są częścią tego samego typu trzeba zrozumieć Piątkę.

W Triadzie Myśli

Piątki są członkami Triady Myśli. Ich potencjalne problemy biorą się stąd, że przedkładają myślenie, nad robienie, coraz bardziej angażując się w swój wewnętrzny świat. Zajmuje ich to tak bardzo, że świat ich myśli wypiera zewnętrzny świat..Nie można powiedzieć, że Piątki nic nie robią, jednak bardziej żyją w swojej głowie, patrzą na świat z bezstronnego punktu widzenia, niż są w świecie działania.

Wszystkie trzy typy z Triady Myśli- Piątki, Szóstki i Siódemki- skupiają swoją uwagę na zewnętrznym świecie. To że Piątki są zaobsorbowane swoimi myślami, może się wydawać sprzecznym twierdzeniem, ale tak nie jest. Ten typ osobowości skupia swoją uwagę na świecie zewnętrznym, wszystkie obiekty i problemy, które analizują pochodzą właśnie stamtąd - czyli z miejsca, którego nigdy nie będą zupełnie pewne Jedyna rzecz, której są pewni, to ich własne myśli. Stąd skupiają swoją uwagę na zewnątrz, na środowisko podczas rozważań o nim. Żródłem wielu problemów tego typu jest potrzeba, aby dowiedzieć się czy ich punkt postrzegania świata współgra z rzeczywistością, by mogli działać i robić rzeczy z pewnością siebie.

Problemy z poczuciem bezpieczeństwa i lękiem

Podobnie jak i dwa inne typy z Triady Intelektu, przeciętnie zdrowe Piątki zwykle mają problemy z pewnością siebie i bezpieczeństwem, ponieważ uważają, że otoczenie jest nieprzewidywalne i potencjalnie groźne. Ponadto czują się bezsilne, by bronić się przed niebezpieczeństwem ze świata: Piątki uważają, że nie są zdolne funkcjonować tak dobrze, jak inni, więc ich priorytetem jest pozyskiwać umiejętności i wiedzę, które sa niezbędne, aby mogły wystarczająco działać w życiu.

Strach przed byciem niepotrzebnym i niezdolnym, wpływa na ich zachowanie w znaczący sposób. Piątki uważają, że ich zasoby i możliwości są ograniczone, więc reagują na swoje obawy, zmniejszając swoją aktywność i potrzeby. Im więcej obaw odczuwają, tym bardziej minimalizują swoje potrzeby. Z jednej strony daje to możliwość do ostrożnego podejścia do problemów, ale z drugiej powoduje, że często żyją w prymitywnych warunkach determinujących ich wycofanie i wrażenie niedopasowania do świata. W tej sytuacji, Piątki szybko czują się przytłoczone przez potrzeby innych, więc próbuja unikać sytuacji, w których inni mogliby oczekiwać więcej niż Piątki gotowe są dać. Kiedy ich lęk się zwiększa, typ ten zaczyna wycofywać się ze świata i z kontaktów z ludźmi.

Gdy Piątki są zdrowe, są w stanie obserwować rzeczywistość, jaką jest naprawdę, są w stanie zrozumieć złożone zjawiska na pierwszy rzut oka, ponieważ uczestniczą w życiu i z niego czerpią dane. Jednak, średnio zdrowe Piątki, w poszukiwaniu bezpieczeństwa, mają skłonność do zniekształcenia rzeczywistości. Ich myślenie staje się coraz bardziej skomplikowane, a ich punkty odniesienia coraz bardziej napędzane przez strach. Wycofanie się ze swiata tyko potęguje ich obawy, że nie są w stanie dopasować się do świata. W końcu nawet podstawowe wymagania życia stają się przytłaczające i przerażające. Piątki, jeśli są niezdrowe, odcinają się od większości kontaktów z ludźmi, rozwijając swoje ekscentryczne pomysły do absurdalnych skrajności, które stają się ich obsesją, całkowicie zniekszałcając postrzeganie siebie i rzeczywistrości. Ostatecznie, Piątki są kompletnie przerażone i uwięzione przez groźne wizje, które same stworzyły w swoich głowach.

Lęk jest jednym ze wspólnych problemów dla typów w Triadzie Myślenia, związany jest z trudnością postrzegania rzeczywistości w sposób obiektywny. Obawiają się, że ktoś lub coś wpłynie na nich lub na ich myśli. Ponieważ wątpią w swoje zdolności, boją się, że inni będą bardziej skuteczni niż oni, więc będą w stanie ich kontrolować. Jednak nawet średnio zdrowe Piątki niechętne podchodzą do pomysłów, o ile nie wyszły one od nich osobiście.Nic nie może wpłynąć na ich sposób rozumowania, jednak opierając się tylko na swoich ideach i poglądach, bez sprawdzania ich w rzeczywistym świacie, Piątki mogą bardzo oddalić się od prawdy.

W rezultacie niezdrowe Piątki są niepewne czy ich postrzeganie otoczenia jest poprawne, czy nie. NIe wiedzą, co jest prawdziwe, a co jest wytworem ich umysłów. Pełne galopujący myśli, wyrzucają swoje agresywne impulsy w stronę otoczenia, będąc zastraszonymi przez wrogie siły, które, jak im się wydaje, występują przeciw nim. Stopniowo stają się przekonani, że ich osobliwe i coraz bardziej pesymistyczne interpretacje rzeczywistości są prawdziwe. W końcu stają się tak przerażeni, że nie są w stanie działać, nawet jeśli są trawieni przez lęk.

Podstawą ich orientacji w świecie jest myślenie. Piątki odpowiadają introwertycznemu myśleniu, wg typologi Junga:

Introwertyczne myślenie oparte jest głównie o subiektywny czynnik... Nie prowadzi od konkretnego doświadczenia i z powrotem do obiektu, ale zawsze do jego subiektywnej treści. Zewnętrzne dane nie są celem, ani przyczyną tego sposobu myślenia, choć introwertyk często chciałby, żeby to tak wyglądało. Proces rozpoczyna się wraz z obiektem i prowadzi z powrotem do obiektu, niekiedy zahaczając o prawdziwą rzeczywistość… Fakty są zbierane dla potwierdzenia teorii, nigdy dla nich samych. (C. G. Jung, Psychological Types, 380.)

Mimo, że Piatki korelują z Jungowym introwertycznym myślowym typem, to można je precyzyjniej scharakteryzować jako typ “subiektywnie myślący”, ponieważ ich myśl nie jest zawsze introwertyczna (to znaczy skierowana do wewnątrz, w stronę siebie); raczej częściej skierowana jest na zewnątrz, w kierunku otoczenia, które Piątka pragnie zrozumieć, by czuć się w nim bezpieczniej. Impulsem skłaniającym je do myślenia, jak to ujął Jung, jest subiektywny czynnik, który jest im potrzebny by wiedzieć co znajduje się na zewnątrz, jak również ich niepokój, kiedy nie rozumieją otoczenia. Dlatego też myślenie jest sposobem, w jaki Piątki zarówno dopasowują się do świata, jak i - paradoksalnie - bronią się przed nim.

Nawet zdrowe Piątki nie mają zbyt głęboko utrwalonych doświadczeń. Są tym typem ludzi, który mają wspaniałe intelektualne sukcesy z bardzo małymi doświadczeniami, ponieważ zawsze znajdą znaczenie w czymś, gdzie inni widzą mało lub nic. To może doprowadzić do dużych odkryć, jednak kiedy przestają obserwować świat i zaczynają bardziej skupiać się na swoich interpretacjach, tracą kontakt z rzeczywistością. Zamiast trzymać otwarty umysł, kiedy obserwują świat, zaczynają być zbyt zaangażowani własnymi myśami i snami. To oddala ich od świata, zawęża działanie- tej płaszczyzny w której powinny rozwijać swoją pewność siebie. Mogą spędzać mnóstwo czasu bawiąc się ze swoimi pomysłami i wizjami rzeczywistości, które prawie nie posiadają żadnego praktycznego przełożenia na ich życie, zostawiając ich bardziej obawiających się o siebie i czujących się bardziej bezbronnie na wpływ świata.

Stosunek do rodziny

W wyniku kształtowania się ich doświadczeń, Piątki mają ambiwalentny stosunek do obojga rodziców. Piątki, jak Dwójki i Ósemki, poszukiwały w rodzinnym systemie niszy, roli, w której mogłyby się spełnić, a która zapewni im ochronę i opiekę. Jednak z różnych przyczyn, nie było dla nich miejsca, aby się dopasować- nic nie było potrzebne, co mogłyby zrobić. W rezultacie, Piątki wycofały się z aktywnego uczestnictwa w życiu rodzinnym, aby szukać czegoś czym mogłyby się pochwalić. Piątki pragną znaleźć coś co mogłby robić na tyle dobrze, by czuć się na równi z innymi. W przeciwieństwie do innych typów, podstawowy strach Piątek, to bycie bezradnym i niezdolnym, dlatego na ogół szukają obszarów wiedzy, nie zbadanych lub nie eksploatowanych przez innych. W pewnym sensie, na porządku dziennym Piątek, jest skupianie się na opanowaniu tematów i umiejętności, zanim poczują się wystarczająco pewnie, aby powrócić do świata.

W międzyczasie, Piątki zawarły swoisty układ z rodzicami, który przenosi się na kolejne ich relacje: "Nie zadawaj mi zbyt wielu pytań o mnie, to ja też nie będę pytał o twoje sprawy". Piątki czują, że przez większość swojego ograniczonego czasu i energii, muszą zdobywać potrzebną im wiedzę i umiejętności, które, jak wierzą, sprawią, że będą przydatni i kompetentni. Stąd też Piątkom, nie podoba się kiedy ktoś zabiera im czas, narusza ich przestrzeń osobistą, czy ingeruje w ich sprawy.To co pozostałe typy mogą postrzegać jako bezpieczny dystans, przeciętne Piątkipostrzegają jako naruszanie ich osobistych granic. Brak poczucia posiadania miejsca w rodzinie może być spowodowane tym, że rodzice mogli się nimi nieregularnie zajmować, posiadać zaburzenia emocjonalne, cierpieć na alkoholizm, lub tkwić w małżeństwie bez miłości alkoholizm- wszystko to jest niepewnym źródłem miłości i otuchy. W rezultacie dzieci te mają ambiwalentne uczucia nie tylko woboc obojga rodziców, ale i wobec świata.

Piątki usiłują rozwiązać swoją ambiwalencję nie identyfikując się z niczym innym, prócz swoich myśli i przemyśleń o świecie zewnętrznym. Postrzegają je jako "dobre" (czyli poprawne, z którymi można bezpiecznie się indentyfikować), zaś rzeczywistoć na zewnątrz jako "złą" (która musi być bacznie obserwowana), którą można odepchnąć w każdym momencie. W skrajnym przypadku u niezdrowych Piątek, poczucie bycia przytłoczonym może spowodować poczucie braku bezpieczeństwa w swoim ciele. Stają sie wtedy zupełnie oderwane od ciała, obojętne na komfort fizyczny i nie zwracające uwagi na materialną jakość życia.Prawdę mówiąc wiele Piątek jest w stanie poświęcić swoją wygodę i potrzeby, aby zachować przestrzeń i niezbędną swobodę w celu realizowania zamierzeń, które chca doskonalić.

Piątki nieustannie odkrywają, że o ile ich rodzice, świat, potrzebnych i inni ludzie są fascynujący i potrzebni, to jednocześnie mają poczucie, iż muszą trzymać wszystko i wszystkich na bezpieczny dystans, aby nie znaleźć się w zagrożeniu bycia przytłoczonym. W ten sposób, wszystko w ich świecie jest podzielone na ich świat i zewnętrzny świat, podmiot i obiekt, znane i nieznane, niebezpieczne i bezpieczne, etc. Ten ostry podział “ja kontra reszta świata” ma ogromne konsekwenscje w ich całym życiu.

Problem z dystansem i lękiem

Kiedy Piątki są zdrowe, nie mają potrzeby odłączać się od otoczenia, ponieważ czują się bezpieczne i na tyle pewne, aby w pełni uczestniczyć w otaczającym ich świacie. Ponieważ współgrają z otoczeniem, ich obserwacje są dokładne i wyważone. Ale jeśli tylko pogorszy im się do niezdrowego poziomu, ich postrzeganie zacznie się intensywnie skupiać na tym, co wydaje się być groźne i niebezpieczne w środowisku. Skutkiem czego, ich psychiczny świat wypełnia się strachem.Paradoksalnie jednak, im bardziej wystarszona Piątka się staje, tym bardziej zmuszona jest by rozmyślać o rzeczach, które ją przerażają.

Ostatecznie, ponieważ niezmiennie koncentrują się na tym czego się boją, Piątki włączają swoje przerażające projekcje do ich własnej rzeczywistości, a tym samym włączają swój umysł przeciw samym sobie, dosłownie strasząc siebie samych. Stają się kompletnie bezbronni wobec otoczenia, ponieważ ich umysł przedstawia je, jako niezwykle niebezpieczne. Zaczynają więc cierpieć na różnego rodzaju fobie, a ich poczucie możliwości staje się tak kruche, że jest im niezwykle trudno funkcjonować lub zwrócić się do kogokolwiek po pomoc. Jednak, jeśli nie pogarsza im się, Piątki mogą wyciągnąć do kogoś rękę. Posiadają też kilka sposobów na odzyskanie z powrotem kontaktu z rzeczywistością.

Jeśli żyją w ten sposób przez długi czas, ich procesy myślowe stają się tak urojone i zastraszone, że muszą rozdzielić się nie tylko z rzeczywistością, ale i z własnymi myślami. Neurotyczne Piątki nabywają cech schizoidalnych, nieświadomie oddzielają się od swoich umysłów, aby mogły dalej żyć. Ich rzeczywistość sała się piekłem: mroczna, bolesna i bez nadzei. Zatracając się w koszmarze, wycofują się w pustkę- wpadając w niego jeszcze głębiej.




tłumaczenie: Irranea
źródło: http://www.enneagraminstitute.com/TypeFiveOverview.asp
oryginalny tekst: